द्वारा
-आकाश शेर्पा
सिद्धिचरण नगरपालिका ११, अल्ले शेर्पा टोल
हाल: खाडी मुलुक (रोजगारीको सिलसिलामा)
आदरणीय संघीय सांसद विश्वराज पोखरेलज्यू,
प्रतिनिधिसभा सदस्य, ओखलढुंगा निर्वाचन क्षेत्र नं. १,
विदेशी भूमि, विशेष गरी खाडीको यो ५० डिग्रीको तप्त मरुभूमिबाट, शरीर त यहाँ छ तर मन सधैं ओखलढुंगाका ती चिस्यान पहाड, पाखापखेरा र आफ्नै आँगनमा डुली हिँड्ने एउटा परदेशीको तर्फबाट यो पत्र लेख्दैछु। जो आज हजारौं माइल टाढा बसेर आफ्नो रगत र पसिना बेचिरहेको छु, केवल यसकारण कि मेरो परिवारको चुल्हो बलोस् र मेरा छोराछोरीको भविष्य अन्धकार नहोस्। तर माननीयज्यू, के हामी सधैं यसरी नै अर्काको देश बनाउन आफ्नो उमेर र ऊर्जा खर्चिइरहने? के हाम्रा ती उर्वर ओखलढुंगाका माटोहरूमा सुन फलाउने दिन कहिल्यै आउँदैनन्?
तपाईं केवल एउटा राजनीतिक दलको प्रतिनिधि मात्र हुनुहुन्न, नेपाल प्रहरीको पूर्व अतिरिक्त महानिरीक्षक (AIG) जस्तो गरिमामय पदमा रहेर देशको शान्ति सुरक्षा र प्रशासनलाई नजिकबाट बुझेको एउटा अनुभवी व्यक्तित्व पनि हुनुहुन्छ। तपाईंले आफ्नो सेवाकालमा समाजको तल्लो तहका मानिसका समस्या र राज्यको कार्यप्रणालीलाई निकै गहिराइबाट नियाल्नुभएको छ। अझ निर्वाचनका बेला तपाईंले ओखलढुंगाका गाउँ–गाउँमा पुगेर, हरेक घरदैलो चहारेर जुन अवस्था देख्नुभयो, त्यसले तपाईंलाई पक्कै पनि यहाँको वास्तविक पीडा बोध गराएको हुनुपर्छ। तपाईंले देख्नुभएको ती चाउरिएका अनुहार, रित्तिएका गाउँ र बाँझो बसेका खेतबारीहरूको साक्षी तपाईं स्वयं हुनुहुन्छ। त्यसैले, तपाईं र तपाईंको दल 'राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी' ले बाचा पत्रमार्फत जुन 'आत्मनिर्भर नेपाल' को सपना देखाउनुभयो, त्यही सपना र तपाईंको व्यक्तिगत अनुभवको मिश्रणले हामीमा एउटा ठूलो आशा जगाएको छ। हामीलाई थाहा छ—तपाईंलाई प्रशासन कसरी चलाइन्छ र जनतालाई सेवा कसरी दिनुपर्छ भन्ने राम्रो ज्ञान छ।
हामीलाई ठूला–ठूला आश्वासन, चिल्ला सडक र गगनचुम्बी महलका सपना अब बाँड्न छोडिदिनुहोस्। हामीलाई त केवल हाम्रै बारीका बाँझा कान्लाहरूमा हरियाली चाहिएको छ, हाम्रै गाउँका पसिनाहरूले आफ्नै माटो भिज्ने वातावरण चाहिएको छ। आज ओखलढुंगाका गाउँ–गाउँ पुग्नुभयो भने तपाईंले रित्ता घरहरू र वनमारा झारले ढाकिएका खेतबारी मात्र देख्नुहुनेछ। ती बारीहरू बाँझो रहनुको कारण मान्छे नभएर मात्र होइन, बरु पसिना बगाएपछि त्यसको प्रतिफल नपाइने डरले हो। तपाईंले संसद्मा उठाउनुपर्ने र नीति निर्माणमा खेल्नुपर्ने सबैभन्दा ठूलो भूमिका भनेकै 'उत्पादनमुखी अर्थतन्त्र' को जग बसाल्नु हो। हामीले खाडीबाट पठाएको रेमिट्यान्सले अन्ततः छिमेकी देशबाट आयात गरिएका तरकारी र खाद्यान्न किन्नुपर्ने यो विडम्बनापूर्ण चक्रलाई कहिले तोड्ने? ओखलढुंगाको माटोमा आलु, मकै, कोदो र अर्गानिक तरकारी फलाउन सकिन्छ भन्ने कुरा कसैलाई सिकाउनु पर्दैन, तर ती उब्जनीले बजार पाउँछन् भन्ने ग्यारेन्टी राज्यले कहिले दिन्छ?
आज मरुभूमिमा उभिएर घर सम्झँदा मलाई हाम्रा ती बाँझा रहेका बारीका कान्लाहरूले गिज्याइरहेको महसुस हुन्छ। ओखलढुंगाको माटो यस्तो छ, जहाँ अलिकति पसिना बगाउने हो भने सुन फलाउन सकिन्छ। तर विडम्बना, आज हाम्रा गाउँहरू युवाविहीन भएका छन्, र खेतबारीहरू ऐंसेलु र चिलौनेको झाडीले ढाकिएका छन्। मेरो पहिलो र प्रमुख आग्रह तपाईंलाई के छ भने, ठूला-ठूला 'मेगा प्रोजेक्ट' र कागजमा मात्र सीमित हुने गफभन्दा पनि हाम्रो स्थानीय आवश्यकतालाई बुझेर "बाँझो बारीमा उत्पादन" को अभियान सुरु गरिदिनुहोस्। ओखलढुंगाको कोदो, फापर, मकै र आलुको स्वाद यो विदेशी प्याकेटको खानेकुराले कहिल्यै दिन सक्दैन। तर जबसम्म किसानले आफ्नो उत्पादनको उचित मूल्य र बजारको सुनिश्चितता पाउँदैन, तबसम्म कसैले पनि कोदालो समात्ने हिम्मत गर्दैन। तपाईंले संसद्मा यस्तो कानुन निर्माणमा भूमिका खेल्नुहोस्, जसले प्रत्येक बाँझो रहेको जग्गालाई उपयोगमा ल्याउन प्रोत्साहन गरोस् र उत्पादन नहुने जमिनलाई एकीकृत गरी सामूहिक खेतीको अवधारणा अघि बढाओस्।
हामी चाहन्छौं, हाम्रो जिल्लामा स्थानीय बिउबिजनको संरक्षण होस्। बाहिरबाट आउने महँगो र कमसल हाइब्रिड बिउको साटो हाम्रै रैथाने स्वाद र शक्ति भएका बिउहरू किसानको हातमा पुगुन्। रसायनिक मलको नाममा हरेक वर्ष किसानले व्यहोर्नुपर्ने सास्ती र अपमानको अन्त्य होस्। जिल्लामै अर्गानिक मल उत्पादन गर्ने साना उद्योगहरू खोल्न प्रोत्साहन गरिदिनुहोस्। जब हाम्रा पाखापखेरामा अर्गानिक उत्पादन लहलहाउँछन्, तब मात्र ओखलढुंगाको सान र आम्दानी दुवै बढ्छ। तर, किसानले उत्पादन त गर्लान्, ती उत्पादित सागसब्जी र फलफूल बजार नपुग्दै कुहिएर जाने अवस्था रहिरहने हो भने कसले आफ्नै ठाउमा जागर चलाउने हिम्मत गर्छ? त्यसैले, हरेक स्थानीय तहमा चिस्यान केन्द्र (Cold Storage) र भरपर्दो बजार संयन्त्र निर्माणका लागि तपाईंले कानुनमै व्यवस्था गर्न दबाब दिनुपर्छ। बिचौलियाको हातमा होइन, किसानको हातमा मुनाफा पुग्ने प्रणाली नै आजको आवश्यकता हो।
ओखलढुंगाको लिखु, सुनकोशी र मोलुङका किनारहरूमा व्यावसायिक तरकारी खेती र फलफूलको प्रचुर सम्भावना छ। रुम्जाटारको पुरानो पहिचान 'भेडाको ऊन र गलैँचा' लोप हुँदैछ, खिजीदेम्बाको आलु र चिजले बजार खोजिरहेको छ। यी हाम्रा स्थानीय आवश्यकता हुन्। ठूला गफले पेट भरिँदैन सांसदज्यू, हामीलाई त उत्पादनको मूल्य र बजारको सुनिश्चितता चाहिएको छ। आयातमुखी अर्थतन्त्रले हाम्रो देशको पैसा बाहिर पठाइरहेको छ, जबकि हाम्रा पाखाहरू बाँझा छन्। यो विरोधाभासलाई चिर्न तपाईंले संसद्मा 'स्थानीय उत्पादन प्रवर्द्धन विधेयक' जस्ता कानुन बनाउन पहल गर्नुहोस्। विदेशी विषादीयुक्त तरकारी र फलफूललाई विस्थापित गरी आफ्नै गाउँको स्वस्थ उत्पादनलाई प्राथमिकता दिने संयन्त्र बनाउन ढिला भइसकेको छ।
सांसदज्यू, तपाईं प्रशासन बुझेको मान्छे। हामी विदेशमा बस्नेहरूलाई नेपाल फर्केर केही गर्ने इच्छा नभएको होइन। तर जब हामी सरकारी कार्यालयको त्यो झन्झटिलो प्रणाली, फाइल अड्काउने बानी र 'एकद्वार' भनिए पनि सयौं ढोका चहार्नुपर्ने बाध्यता देख्छौं, तब हाम्रो हिम्मत टुट्छ। एउटा सानो कृषि फार्म वा उद्यम दर्ता गर्न पनि हप्तौं कुर्नुपर्ने र प्रशासनिक अल्झनले कसरी आत्मनिर्भरता आउँछ? कृपया, यो प्रशासनिक झन्झटलाई डिजिटल र सरल बनाउन भूमिका खेलिदिनुहोस्। विदेशबाट फर्केका युवाहरूका लागि विशेष सहुलियत र उनीहरूको सीपलाई लगानीमा बदल्ने ठोस योजना ल्याइदिनुहोस्। हामीलाई भाषणमा 'देशको मेरुदण्ड' भनेर होइन, व्यवहारमा 'देशको साझेदार' सम्झेर काम गरिदिनुहोस्। तपाईंले घरदैलो गर्दा ती आमाहरूका आँखामा जुन आँसु देख्नुभयो, त्यो आफ्ना छोराहरू पराई मुलुकमा हराएको पीडा थियो। ती आँसु पुछ्ने एउटै उपाय भनेको आफ्नै ठाउँमा रोजगारी र व्यवसायको सहज वातावरण हो।
ठूला योजना र गफ भन्दा स्थानीय आवश्यकतालाई पूरा गर्न अगाडि बढ्नुहोस्। ओखलढुंगाको सुन्तला, आलु र कफीले विश्व बजार नपाए पनि कम्तीमा आफ्नै जिल्ला र राजधानीको बजारमा सम्मानजनक स्थान पाओस्। आयातमुखी बजारलाई प्रतिस्थापन गर्न तपाईंले कानुन निर्माणमा सशक्त भूमिका खेलिदिनुहोस्। हामी खाडीमा पसिना बगाइरहँदा सधैं यही सोच्छौं—के मेरो जिल्लाको सांसदले मेरो परिवारको भविष्यका लागि केही गरिरहनुभएको होला? तपाईं जस्तो अनुभवी र रास्वपा जस्तो नयाँ जोस भएको नेतृत्वबाट हामीले धेरै ठूलो अपेक्षा राखेका छौं। हामी विदेशमा रहेका युवाहरू जब स्वदेश फर्केर केही सानो व्यवसाय वा कृषि फर्म खोल्न चाहन्छौं, तब सरकारी कामकाजको झन्झटिलो प्रणालीले हाम्रो उत्साहलाई नै मारिदिन्छ। यसलाई अन्त्य गर्न तपाईंको 'एकद्वार' सेवाको अवधारणा ओखलढुंगामा नमुनाका रूपमा लागू गरिदिनुहोस्।
तपाईंको पार्टीले "वाचा पत्र" मा भने झैं, अबको नेपाल उत्पादनको हुनुपर्छ। हामी फर्किँदा रित्तो हात मात्र होइन, विदेशमा सिकेको सीप, प्रविधि र केही गर्ने जोस लिएर आउन चाहन्छौं। तर त्यसका लागि तपाईंले राज्यको तर्फबाट एउटा भरपर्दो आधार तयार गरिदिनुपर्छ। बाँझो जमिन राख्नेलाई निरुत्साहित गर्ने र खेती गर्नेलाई अनुदानभन्दा पनि उत्पादनको आधारमा प्रोत्साहन दिने नीतिको खाँचो छ। स्थानीय स्तरमा उत्पादन हुने सामग्रीलाई बढावा दिन सरकारी चमेनागृह र कार्यक्रमहरूमा ओखलढुंगाकै उत्पादन प्रयोग गर्ने अनिवार्य नियम बनाउन पहल गर्नुहोस्।
माननीय ज्यु , तपाईंलाई यो पत्र लेख्दै गर्दा मेरो आँखा अगाडि मेरा वृद्ध आमाबुबा र ससाना छोराछोरीको अनुहार नाचिरहेको छ। उनीहरूलाई छोडेर यसरी सात समुन्द्र पारि बस्नु हाम्रो रहर होइन, बाध्यता हो। तर यो बाध्यतालाई अवसरमा बदल्ने साँचो तपाईंहरूको हातमा छ। ठूला-ठूला गफ र सपना बाँड्ने नेताहरू धेरै आए, तर हामीलाई अब परिणाम चाहिएको छ। गाउँमै रोजगारी सिर्जना हुने गरी साना तथा मझौला उद्योगहरूको स्थापना, स्थानीय कच्चा पदार्थमा आधारित उत्पादन र कृषिमा आधारित पर्यटनलाई जोड दिनुहोस्। ओखलढुंगाका प्रत्येक घरबाट विदेशिएको एउटा सदस्यलाई स्वदेश फर्काउने ठोस योजना ल्याउनुहोस्। हामी फर्किँदा रित्तो हात मात्र होइन, विदेशमा सिकेको सीप र प्रविधि लिएर आउन चाहन्छौं। तर त्यसका लागि तपाईंले राज्यको तर्फबाट एउटा भरपर्दो आधार तयार गरिदिनुपर्छ।
यो पत्र केवल एउटा आग्रह मात्र होइन, यो म जस्ता विदेशमा रहेका जिल्लाबासीको तर्फबाट तपाईंलाई गरिएको एउटा गम्भीर अपिल हो। संसद्मा तपाईंको भूमिका केवल उपस्थितिको लागि मात्र नहोस्, ओखलढुंगाको माटोको सुगन्ध र यहाँका जनताको पसिनाको मूल्य बुझाउने खालको होस्। आयातमुखी अर्थतन्त्रलाई चुनौती दिँदै आत्मनिर्भर ओखलढुंगा निर्माणको यो यात्रामा तपाईंले नेतृत्व लिनुहुनेछ भन्ने मेरो पूर्ण विश्वास छ। हामीलाई देश फर्किने वातावरण बनाइदिनुहोस्, हामी आफ्नै माटो खनेर देश बनाउन तयार छौं। यो मेरो पहिलो पत्र हो, र म आशा गर्दछु कि आगामी दिनमा तपाईंले गरेका कामहरूको प्रशंसा गर्दै अर्को पत्र लेख्न पाउनेछु। मरुभूमिको यो तातो हावाबाट मेरो प्यारो जिल्ला ओखलढुंगा र तपाईंको सफल कार्यकालको लागि धेरै धेरै शुभकामना।
तपाईंको क्षेत्रको एक मतदाता,
आकाश शेर्पा
सिद्धिचरण नगरपालिका ११, अल्ले शेर्पा टोल
हाल: खाडी मुलुक (रोजगारीको सिलसिलामा)
